ความเป็นมา / พระราชดำริ

สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้พระราชทานพระราชดำริให้สำนักงานมูลนิธิชัยพัฒนาประสานงานกับหน่วยงานราชการที่เกี่ยวข้องในการดำเนินการศึกษา ทดลองการปลูกปาล์มน้ำมัน สบู่ดำ และพืชพลังงานทดแทนอื่นๆ เพื่อนำไปใช้แปรรูปเป็นพลังงานทดแทนในอนาคต โดยให้พิจารณาการจัดตั้งโรงงานผลิตน้ำมันปาล์มดิบ ดังเช่น ศูนย์ศึกษาการพัฒนาพิกุลทองฯ จังหวัดนราธิวาส หรืออ่าวลึก จังหวัดกระบี่ และให้พิจารณาจัดตั้งโรงงานผลิตน้ำมันไบโอดีเซลขนาดเล็กที่ใช้น้ำมันปาล์ม สบู่ดำ และ/หรือพืชพลังงานอื่นๆ ในการผลิต

ดังนั้น สำนักงานมูลนิธิชัยพัฒนา ได้ประสานกรมการทหารช่าง เพื่อดำเนินการเปิดพื้นที่ในบริเวณโครงการชัยพัฒนา - แม่ฟ้าหลวง อำเภอหัวหิน จังหวัดประจวบคีรีขันธ์ จำนวนเนื้อที่ประมาณ 11 ไร่ ในช่วงปลายเดือนกุมภาพันธ์ 2549 เพื่อสร้างอาคารโรงงานสกัดน้ำมันพืชและผลิตน้ำมันไบโอดีเซล ซึ่งมีขนาดกำลังผลิตวันละประมาณ 400 ลิตร อาคารสำนักงาน โรงสูบและกรองน้ำ บ้านพักเจ้าหน้าที่ ห้องสุขา ป้อมยาม โรงรถ บ่อบำบัดน้ำเสีย และสถานีจ่ายน้ำมัน

หน่วยงานรับผิดชอบ

มูลนิธิชัยพัฒนา มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ กรมการทหารช่าง

วัตถุประสงค์โครงการ

1. เพื่อเป็นสถานที่สำหรับใช้ในการศึกษา ทดลอง วิจัย และพัฒนาพลังงานทดแทนจากพืชและไบโอดีเซลจากการปฏิบัติจริง
2. เพื่อเป็นตัวอย่างการเรียนรู้และถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านการผลิตพลังงานทดแทน การสกัดน้ำมันพืชแก่ชุมชน
3. เพื่อทดลองการปลูกปาล์มน้ำมันในพื้นที่แห้งแล้ง

กิจกรรมภายในโครงการ

1) โครงการปลูกปาล์มน้ำมัน

วัตถุประสงค์ 

• ทำการปลูกปาล์มน้ำมันในพื้นที่แห้งแล้ง ให้ได้ผลผลิต

สาระสำคัญ และกิจกรรม

• ปลูกปาล์มน้ำมัน
• ปลูกต้นน้อยหน่า 200 ต้น
• ปลูกมะรุม
• ปลูกมะพร้าว
• ปลูกพืชสมุนไพรแซมในแปลงปาล์ม
• ปลูกต้นโกโก้ เริ่มให้ผลผลิตและเริ่มทดลองแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ในขณะนี้
• ปลูกมะกรูด
• เลี้ยงแพะในแปลงปาล์ม

2) โครงการโรงงานสกัดน้ำมันพืชและไบโอดีเซล

วัตถุประสงค์ 

• เพื่อเป็นสถานที่สำหรับใช้ในการศึกษา ทดลอง วิจัย และพัฒนาพลังงานทดแทนจากพืชและไบโอดีเซลจากการปฏิบัติจริง
• เพื่อเป็นตัวอย่างการเรียนรู้และถ่ายทอดองค์ความรู้แก่ชุมชน

สาระสำคัญ และกิจกรรม

• ผลิตไบโอดีเซล เพิ่มกำลังการผลิตในรูปแบบใหม่โดยทดลองใช้หม้อทอดแบบสุญญากาศ กำลังการผลิตต่อ 1 วัน (8 ชม.) ได้1.5 ตัน ซึ้งหม้อทอดปาล์มแบบเก่ากำลังการผลิต 1 วัน (8 ชม.) จะได้ 700 กิโลกรัม
• ผลิตสบู่และผลิตภัณฑ์ในครัวเรือน
• เลี้ยงปลา (ด้วยอาหารที่มีกากปาล์มผสม)
• เลี้ยงหมูป่าเพื่อกินกากปาล์ม
• กลั่นน้ำมันหอมระเหย

3) โครงการวิจัยและจัดจ้างผู้เชี่ยวชาญ

วัตถุประสงค์ 

• เพื่อให้งานวิจัยด้านพลังงานทดแทนที่ทางมหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์มีการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง

สาระสำคัญ และกิจกรรม

• ประสานงาน เพื่อขอคำปรึกษา และคำแนะนำ เกี่ยวกับการปลูกปาล์มน้ำมัน และการผลิตไบโอดีเซลของโครงการ

4) โครงการอำนวยการ

วัตถุประสงค์ 

• สนับสนุนงานกิจกรรมต่างๆ ของโครงการ

สาระสำคัญ และกิจกรรม

• ดูแลรักษาพื้นที่โครงการฯ ให้มีสภาพพร้อมใช้งานอยู่เสมอ

ผลการดำเนินงาน

หลังจากที่สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี องค์ประธานกรรมการมูลนิธิชัยพัฒนา ได้เสด็จฯ ไปยังโรงงานฯ และทรงกดปุ่มเริ่มการทำงานเครื่องจักร เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2549 โรงงานสกัดน้ำมันพืช และผลิตไบโอดีเซลครบวงจร ได้เริ่มผลิตน้ำมันไบโอดีเซล ชนิด บี 100 โดยได้จำหน่ายให้กับโครงการปลูกป่าชัยพัฒนา - แม่ฟ้าหลวง เพื่อการทดสอบใช้กับยานพาหนะ และเครื่องจักรการเกษตร รวมทั้งนำมาใช้กับรถยนต์ในโครงการ และใช้ในเตาความร้อน

ในส่วนของการสกัดน้ำมันปาล์มในขั้นตอนของการทอดผลปาล์มที่สามารถทอดผลปาล์มได้เพียง 800 กิโลกรัม/วัน (1,140 กิโลกรัมปาล์มทะลาย/วัน) จากที่ประมาณการในขั้นตอนการออกแบบว่าจะสามารถทอดผลปาล์มร่วงได้ถึง 1,600 กิโลกรัม/วัน ในอีก 2 ปีข้างหน้า เมื่อผลผลิตปาล์มที่ปลูกในโครงการ 240 ไร่ ถ้าให้ผลผลิต 2,000 - 5,000 กิโลกรัม/ไร่/ปี แล้ว หากคิดเป็นผลผลิตต่อวันจะให้ผลผลิตประมาณ 1,300 - 3,200 กิโลกรัม/วัน ซึ่งการทอดด้วยกะทะเดิม 6 ใบคงไม่เพียงพอ การขยายต่อเติมอุปกรณ์การทอดจึงมีความจำเป็น เพื่อให้การแปรรูปผลปาล์มสอดคล้องกับผลผลิตที่จะป้อนเข้าสู่โรงงาน

ปริมาณน้ำมันปาล์มดิบที่สกัดได้ทั้งหมดมีจำนวน 14,568 กิโลกรัม คิดเป็นสัดส่วนน้ำมันเท่ากับร้อยละ 14 ของผลปาล์มรวมเข้า สาเหตุที่สัดส่วนน้ำมันที่ได้ต่ำ เนื่องจากผลปาล์มที่รับซื้อจากเกษตรกรส่วนใหญ่เป็นผลปาล์มจากต้นปาล์มที่มีอายุประมาณ 3 ปี น้ำหนักต่อทะลายประมาณ 2 - 5 กิโลกรัม/ทะลาย เท่านั้น

ในส่วนการผลิตเป็นไบโอดีเซล เนื่องจากปัญหาน้ำมันพืชใช้แล้วราคาสูงขึ้นและขาดตลาด จึงส่งผลให้เมื่อนำมาผลิตเป็นไบโอดีเซลแล้วราคาใกล้เคียงราคาน้ำมันดีเซลในท้องตลาด และถึงแม้ว่าน้ำมันปาล์มดิบในแปลงปลูกของโครงการเองและของเกษตรกรในพื้นที่จะมีผลปาล์มที่มากพอที่จะสามารถป้อนเข้าสู่โรงงานได้ แต่ราคาที่ปรับสูงขึ้นในปีนี้ ส่งผลให้การผลิตไบโอดีเซลจากน้ำมันปาล์มอย่างเดียวจึงยังไม่คุ้มทุน นอกจากนี้ ขั้นตอนการผลิตไบโอดีเซลจากน้ำมันปาล์มดิบจะมีการสูญเสียน้ำมันมากในขั้นตอนของการลดกรด โครงการฯ จึงได้พยายามปรับปรุงขั้นตอนการผลิตเพื่อลดการสูญเสียดังกล่าว โดยขณะนี้อยู่ในช่วงการจัดหาผู้ประกอบที่รับสร้างถังผลิตไบโอดีเซลแบบใหม่ให้