พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้รับที่ดินของนายเถกิง กาญจนะ บ้านเลขที่ 87/1 ถนนกาญจนวนิช ตำบลบ้านพรุ อำเภอหาดใหญ่ จังหวัดสงขลา ตามหนังสือรับรองการทำประโยชน์ (นส.3ก.) เลขที่ 824 และ 825 ตำบลปากรอ อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา เนื้อที่ประมาณ 30ไร่ เพื่อให้สำนักงานมูลนิธิชัยพัฒนานำไปจัดทำแปลงสาธิตทางการเกษตรในพื้นที่ดินเปรี้ยวจัด เพื่อเป็นตัวอย่างแก่ราษฎรในบริเวณใกล้เคียง และเนื่องในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงครองสิริราชสมบัติครบ 50 ปี พ.ศ. 2539 พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว และสมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี จึงได้มีพระราชดำริพระราชทานป่าไม้ให้แก่ปวงชนชาวไทย โดยให้มูลนิธิชัยพัฒนาและมูลนิธิแม่ฟ้าหลวง เป็นแกนกลางในการปลูกป่าพระราชทาน และให้มีหน่วยงานภาครัฐและเอกชน ตลอดจนมูลนิธิต่าง ๆ เข้ามามีส่วนร่วมในการดำเนินการปลูกป่าและบำรุงรักษา เพื่อให้ประชาชนได้รับประโยชน์อย่างแท้จริง

มูลนิธิชัยพัฒนาและมูลนิธิแม่ฟ้าหลวง จึงได้มีนโยบายที่จัดทำโครงการพัฒนาและฟื้นฟูป่าชายเลนขึ้นที่จังหวัดสงขลาและจังหวัดปัตตานี โดยให้การสนับสนุนงบประมาณเพื่อดำเนินโครงการในครั้งนี้เป็นเงิน 5 ล้านบาท ต่อมา มูลนิธิโททาลแห่งประเทศไทย ได้ขอเข้าร่วมโครงการและให้การสนับสนุนงบประมาณสมทบเพิ่มเติม จำนวน 5 ล้านบาท รวมเป็นงบประมาณที่ใช้ในการดำเนินโครงการทั้งสิ้น 10 ล้านบาท

หน่วยงานรับผิดชอบ

สถาบันทรัพยากรชายฝั่ง มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ และเทศบาลตำบลหัวเขา

การดำเนินงานสนองพระราชดำริ

• เพื่อปลูกป่าและบำรุงรักษาป่าชายเลนเป็นแนวกันชนสีเขียว และให้เป็นเครื่องมือกำหนดเขตกิจกรรม ให้อยู่เป็นระยะห่างที่เหมาะสมจากขอบทะเลสาบสงขลา
• เพื่อปลูกป่าและบำรุงรักษาป่าชายเลนไว้เป็นป่าอนุรักษ์ของความหลากหลายทางชีวภาพ เพื่อใช้ในการศึกษาวิจัยและจัดเป็นรูปแบบทัศนานิเวศน์
• เพื่อปลูกสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชนในการอนุรักษ์และรู้จักการใช้ประโยชน์จากป่าชายเลนอย่างมีคุณค่า

ผลการดำเนินงาน

สถาบันทรัพยากรชายฝั่ง ได้เริ่มดำเนินโครงการตั้งแต่ปี 2538 ด้วยการเตรียมความพร้อมของชุมชนและองค์กร โดยการจัดตั้งกลุ่มประสานงานหรือชมรมฟื้นฟูอนุรักษ์ป่า ชายเลนขึ้น จากตัวแทนราษฎรตำบลหัวเขา รวม 8 หมู่บ้าน เพื่อเป็นแกนกลางในการดำเนินกิจกรรมของชมรมภายใต้กระบวนการมีส่วนร่วมของชุมชน

ราษฎรให้การตอบรับที่ดีต่อโครงการมากขึ้น จนส่งผลให้องค์กรชุมชนมีความเข้มแข็ง มีจิตสำนึกที่ดีต่อระบบนิเวศน์ มีการร่วมกันปลูกป่าเพิ่มเติมและช่วยกันดูและรักษาป่าชายเลน ในพื้นที่ประมาณ 312 ไร่ นอกจากนี้ ยังมีการขยายกิจกรรมต่อเนื่อง ได้แก่ กิจกรรมการเพาะกล้าไม้และขยายพื้นที่ปลูกป่า กิจกรรมการพัฒนาพื้นที่โครงการฯ เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงนิเวศของจังหวัดสงขลา เนื่องจากพื้นที่โครงการฯ อยู่ติดกับทะเลสาบสงขลา ซึ่งมีทัศนียภาพสวยงาม กิจกรรมการขยายผลโครงการฯ ไปสู่กลุ่มแม่บ้านและเยาวชน

เมื่อวันที่ 16 มกราคม 2549 สมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ได้เสด็จพระราชดำเนินทอดพระเนตรพื้นที่โครงการฯ ดังกล่าว และได้พระราชทานแนวทางการดำเนินงานโครงการฯ ให้เป็นแปลงศึกษา ทดลอง วิจัย ความหลากหลายทางชีวภาพของป่าชายเลนทะเลสาบสงขลา หน่วยงานที่รับผิดชอบ คณะทำงานดำเนินการโครงการฯ ประกอบด้วยผู้แทนจากกรมพัฒนาที่ดิน กรมประมง และกรมทรัพยากรทางทะเลชายฝั่ง

คณะกรรมการ